Praktyczny przewodnik dla pracowników, pracodawców i osób odpowiedzialnych za BHP
Wybór odpowiedniej odzieży i obuwia roboczego nie powinien opierać się wyłącznie na wyglądzie czy cenie. Kluczowe są normy europejskie, które potwierdzają poziom ochrony, bezpieczeństwo i przeznaczenie danego produktu.
Dzięki nim możemy ocenić, czy dany model spełnia wymagania konkretnego stanowiska pracy.
Poniżej wyjaśniamy w prosty i praktyczny sposób, jak czytać oznaczenia norm na metkach, wkładkach i kartach produktów.
Co oznaczają normy na odzieży i obuwiu roboczym?
Normy to zbiory wymagań, które produkt musi spełnić, aby mógł być uznany za środek ochrony indywidualnej (ŚOI). Normy europejskie zaczynają się od oznaczenia EN, np. EN ISO 20345 czy EN ISO 11612.
Każda norma określa inne właściwości – od odporności na przecięcia, przez ochronę przed chemikaliami, po bezpieczeństwo w wysokiej temperaturze.
Najważniejsze normy na odzieży roboczej i ochronnej
1) EN ISO 13688 – wymagania ogólne
To baza dla większości ubrań ochronnych. Określa:
- ergonomię,
- trwałość,
- nieszkodliwość materiałów,
- oznakowanie i instrukcję użytkowania.
Każde profesjonalne ubranie robocze powinno spełniać tę normę.
2) EN ISO 20471 – odzież o intensywnej widzialności (Hi-Vis)
Klasy:
- 1 – najniższa widzialność,
- 2 – średnia,
- 3 – najwyższa (np. kurtki dla drogowców).
Norma określa minimalne powierzchnie materiału fluorescencyjnego i odblaskowego.
3) EN ISO 11612 – ochrona przed gorącem i płomieniem
Stosowana m.in. w odzieży spawaczy i pracowników hut.
Oznaczenia literowe:
- A1/A2 – odporność na zapłon,
- B – odporność na ciepło konwekcyjne,
- C – odporność na ciepło promieniujące,
- D/E – odpryski stopionego metalu.
4) EN ISO 11611 – odzież dla spawaczy
Klasy:
- 1 – mniejsza ekspozycja na odpryski,
- 2 – intensywne warunki spawalnicze.
5) EN 1149-5 – odzież antyelektrostatyczna
Norma wymagana w strefach ATEX, lakierniach, przemyśle elektronicznym.
6) EN 381-5 – ubrania antyprzecięciowe (dla pilarzy)
Określa rodzaj ochrony i prędkość łańcucha piły:
- klasa 1 – 20 m/s,
- klasa 2 – 24 m/s,
- klasa 3 – 28 m/s.
Najważniejsze normy dotyczące obuwia roboczego
1) EN ISO 20345 – obuwie bezpieczne (z podnoskiem)
Najpopularniejszy standard w branży.
Oznaczenia literowe:
- SB – podstawowe wymagania (podnosek 200 J)
- S1 – dodane właściwości (antystatyka, absorpcja energii pięty)
- S1P – jak S1 + wkładka antyprzebiciowa
- S2 – jak S1 + odporność na wodę
- S3 – jak S2 + wkładka antyprzebiciowa
- S4/S5 – obuwie z polimerów (np. kalosze)
Dodatkowe oznaczenia:
- SRC – najwyższa klasa antypoślizgowości
- CI – izolacja od zimna
- HI – izolacja od ciepła
- HRO – odporność podeszwy na kontakt z gorącym podłożem
2) EN ISO 20347 – obuwie zawodowe (bez podnoska)
Stosowane w:
- gastronomii,
- służbie zdrowia,
- hotelarstwie,
- logistyce.
Oznaczenia to m.in.:
- OB – wymagania podstawowe
- O1 – antystatyczne + absorpcja energii
- O2 – odporność na wodę
- O1 FO SRC – zwiększona odporność na poślizg i paliwa
3) EN 13832 – obuwie chemoodporne
Dla pracy z chemikaliami, rozpuszczalnikami, kwasami, zasadami.
Jak prawidłowo czytać normy?
- Sprawdź etykietę lub wszywkę – normy są zawsze podane obok znaku CE.
- Zwróć uwagę na klasy (np. klasa 3 Hi-Vis = najwyższa ochrona).
- Porównaj z wymaganiami stanowiska pracy – norma musi odpowiadać realnym zagrożeniom.
- Nie myl odzieży roboczej i ochronnej – robocza chroni odzież własną, ochronna chroni życie i zdrowie.
- Wybieraj produkty z deklaracją zgodności CE – tylko to gwarantuje legalne dopuszczenie do obrotu.
Odpowiednie zrozumienie norm to klucz do wyboru odzieży i obuwia, które realnie chronią pracownika. Normy pomagają dopasować wyposażenie do zagrożeń konkretnego stanowiska — od spawania, przez prace na wysokości, po pracę w magazynie czy serwisie.
Świadome czytanie oznaczeń pozwala uniknąć błędów, a tym samym zapewnia bezpieczeństwo, komfort i zgodność z przepisami.