Kask lub hełm ochronny to jeden z podstawowych środków ochrony indywidualnej. Jego zadaniem jest ochrona głowy przed urazami mechanicznymi, spadającymi przedmiotami, a w wielu branżach także przed porażeniem prądem czy skutkami upadku z wysokości. W praktyce jednak bardzo często spotyka się hełmy, które są użytkowane zbyt długo lub mimo uszkodzeń, co znacząco obniża poziom bezpieczeństwa pracownika.

Poniżej wyjaśniamy, kiedy hełm ochronny powinien zostać wymieniony na nowy.

Okres użytkowania hełmu ochronnego

Każdy hełm ochronny posiada określony przez producenta maksymalny okres użytkowania. Najczęściej wynosi on od 3 do 5 lat od daty produkcji, w zależności od modelu, materiału oraz warunków eksploatacji.

Należy pamiętać, że kluczowa jest data produkcji hełmu, a nie data jego zakupu. Informacja ta jest trwale oznaczona na skorupie hełmu, zwykle w postaci roku i kwartału produkcji. Po upływie tego czasu materiał skorupy traci swoje właściwości ochronne, nawet jeśli hełm nie nosi widocznych śladów zużycia.

Hełm po uderzeniu lub upadku

Każdy hełm, który uległ uderzeniu, nawet jeśli nie widać na nim pęknięć czy deformacji, powinien zostać natychmiast wycofany z użytkowania. Dotyczy to sytuacji, w których:

doszło do uderzenia spadającym przedmiotem,
hełm uczestniczył w upadku z wysokości,
nastąpiło silne uderzenie o elementy konstrukcyjne.

Wewnętrzna struktura materiału może zostać uszkodzona w sposób niewidoczny gołym okiem, co znacząco zmniejsza zdolność pochłaniania energii przy kolejnym uderzeniu.

Widoczne oznaki zużycia

Hełm ochronny należy wymienić również w przypadku zauważenia następujących objawów zużycia:

pęknięcia, rysy lub deformacje skorupy,
odbarwienia spowodowane działaniem promieniowania UV,
matowienie lub kruchość tworzywa,
uszkodzoną więźbę lub pasek podbródkowy,
brak możliwości prawidłowej regulacji obwodu głowy.

Hełmy użytkowane na zewnątrz, narażone na słońce, mróz i opady atmosferyczne, zużywają się znacznie szybciej niż te stosowane w warunkach zamkniętych.

Wpływ warunków pracy na trwałość hełmu

Warunki środowiskowe mają istotny wpływ na trwałość hełmu ochronnego. Praca w wysokich lub bardzo niskich temperaturach, w środowisku chemicznym, zapylonym lub zagrożonym wyładowaniami elektrostatycznymi powoduje szybszą degradację materiałów.

W takich przypadkach zaleca się regularne kontrole stanu technicznego hełmów oraz ich wcześniejszą wymianę, nawet przed upływem nominalnego okresu użytkowania.

Hełmy elektroizolacyjne

Szczególną ostrożność należy zachować w przypadku hełmów elektroizolacyjnych, stosowanych przy pracach pod napięciem. Muszą one zachować pełne właściwości izolacyjne przez cały okres użytkowania.

Każde uszkodzenie, pęknięcie lub podejrzenie utraty właściwości ochronnych powinno skutkować natychmiastowym wycofaniem hełmu z użytkowania. W tym przypadku nie należy podejmować żadnego ryzyka.

Obowiązki pracodawcy

Zgodnie z przepisami BHP pracodawca ma obowiązek zapewnić pracownikom środki ochrony indywidualnej w pełni sprawne i zgodne z normami. Obejmuje to również kontrolę stanu technicznego hełmów ochronnych oraz ich wymianę w odpowiednim czasie.

Stosowanie hełmów przeterminowanych lub uszkodzonych może skutkować odpowiedzialnością pracodawcy w przypadku wypadku przy pracy.

Podsumowanie

Hełm ochronny należy wymienić na nowy, gdy upłynął okres użytkowania określony przez producenta, doszło do uderzenia lub upadku, widoczne są oznaki zużycia, hełm był użytkowany w trudnych warunkach lub nie zapewnia już prawidłowego dopasowania.

Hełm ochronny nie jest środkiem ochrony dożywotniego użytku. Jego regularna wymiana jest jednym z kluczowych elementów zapewnienia bezpieczeństwa pracowników.